Zur aufrufenden Seite

BUTJENTER  GESCHICHTEN

Ratz
Tant Annaa
Breef liggt an`t Hus
Min Unkel Ernst
Irroplan
Us Unkel Dokter
Leidener Flaschen
Us Jan
Hannel na Översee
Habbu un dat groode Wunner.
Dat Woort hett de Meester

 

Ratz

Ratz weer een Jung in min Oller, englich een Jung, at all anner Jungs ook. Aawer Ratz harr so`n Eegenaart, de wi nich recht verstunnen. He lickte sich all Oogenblick de Fingerspitzen. Nich to beschrieben, wo fix dat gung. Tung ruut ut`Muulwark un denn  beide Hannen mit de Fingerspitzen över de Tung rieben,ganz fix naa`nanner. Nu wett wi woll: son Daggi s lang un för een richtigen Jung geew dat veel to doon. Un een richtigen Jung weer Ratz vörwiss. Daar kunnen de Hannen nich rein blieven, un so seehg Ratz denn ut, at wenn he de Bleeksucht harr, aawer bloot an de Fingerspitzen. Dat weer all een sunnerbaart Anwähnen

Aawer englich wull ick ganz wat anner vertellen. Us Jungs toog dat Sieldeep an at`n Magnet dat Isen, tominns in`Sommerdagg.

Eenmaal, ick wuss ook nich so recht, wat ick anfangen schull mit den Feriendagg, maakte ick min een Weidenknuppel torecht. Daar wurd `n End Segelband anknutt, een Proppen von` Essigbuddel of anners een, de wurd dörbohrt un up dat Segelband schaaben. Unnen wurd noch `n Angelhaaken fast maakt, de geew dat bi Fritz Kreienkamp, dree Stuck för`n Groschen. Een Döös mit Mottjes harr ick jümmer unner den Stickbeerenbusch stahn. Ick versorgt se goot mit frische Eer, dat se denn praat weeren, wenn dat Pieren losgaahn schull.

So greep ick denn na de Mottjesdöös un strakt`na`t Sieldeep to. Un daar seet ick denn – herrliche Ferientiet – un keek up min Angel, freude mi an Wind un Wulken un ook an den dichte Swarm Stickelstarken, de daar in de lichte Strömung stunnen, wo de Tochgraaben sin Waater an`t Sieldeep afgeew.

So gegen Middag besocht Hani mi. Englich heede he Helmut un weer de Jung von us Schoolmester. Warum he Hani nöömt wurd, dat weet ick nich to seggen, dat weer eben so. Weer woll so`n Aart Verballhörnen von Helmut, denk ick mi. Is ook ja egaal. Jedereen nömmde em so. He weer een allerbesten Kerl, een, up den man sick verlaaten kunn. Jammerschaad, dat de verdammte Krieg em nich wellergewen hett.

Daar seet Hani nu an min Siet un hulp mi, up min Angel to kieken. Wie schnackten so dit un dat un weeren ook eenfach bloot still un keeken up de Meide ant anner Ööver von dat Sieldeep. Dat hoge Gras stund in de Saat un de laue Sommerwind streek daar överhen un brocht de heele Meide in wogendet Bewegen. De Sunn steeg höger und dat gung up Middag to. Daar keem Ratz. ”Hest all fat fungen?”, fragt he. “Nä”, sä ick, noch nix. Will nix bieten!“

„Un waarum sitzt du hier denn?“ „Ut Spaaß“ sä ick, un Hani un ick grienten us to. „Na, denn man to“ sä Ratz, un mitdes sett` he sick ook in`t Gras un keek up min Angel un lickt sin Fingers. Ick weet nich recht to seggen waarum dat so weer, aaver ick harr nu kein Lust mehr to angeln. So nehm ick de Angel denn ut` Water, wickelde dat Segelband um den Weidenknuppel un haakte den Haaken in den Steel. Darr seeten wi nu un sweegen us an, un kein von us wuss noch recht wat antofangen. Hani wiesde mit so`n Nickkoppen up de Hummel, de dick un bruun up den Rotklee vör us Fööt seet un denn swaar un duumelig weg floog. Denn stund Hani up un kloppt sick de Buchs af un reckt sick so`n beten. „Ward woll Tiet“, seggt he,“un ick heff ook Kohldamp!“

„Wat hest du?“, fragt Ratz, un liickt sin Fingers.  Un Hani antert:“Kohldamp, eenfach bloot Kohldam! Is dat so wat sünnerlicht?“

Ratz lickt sin Fingers un kickt Hani an, at of de woll nich ganz dicht weer. „So, Kohldamp hest du, un daar loppst du um na Huus? – Schiet hier doch!“, sä he, un lickt sin Fingers.

Kiek, up de Aart un Wies harrn wie denn ook nach wat to lachen an dissen Middagg to Sommertiet in Butjaarland.

 

Tant Annaa

Se weer all een Seel von Perd, at`n so seggt. In Abbbehuusen harr se mit ehr`n Broder Gustav tohoop een Laaden. Ehr Ollern harrn dat Geschäft all harrt, un nun maakte se dat eben so wieter, liekers so, at de Oolen dat all maakt harrn.. Dat Huus leeg so`n bäten trügg von de Straat. De gewaltige Rotsteengäbel harr heel baaben, unner de Windfellern, een holten Luuk, un över de Luuk weer doch wiß un wahrhaftig Aart Kraan anbrocht. Utsehn de he at een Flaschentog unner een holten Schuur, at een lütt Dack torecht maakt. Daar rusten de isern Stangen un Rullen denn vör sick hen. Dat se maal bruukt wurden, dat heff ick min Lewdagg nich sehn. Dat weer woll so`n Överbleewsel ut betere Tieden

Vör dat Huus weer een Raasen un up disse Raasen stunnen twee Lindenbööm. All paar Jahr wurden de Bööm trüggsnen, vonwegen den Schatten un de Füchtigkeit. Daar harr dat Huus unner to lieden, sä Tant Annaa. Un de Lindenbööm, de segen den ut at Koppweiden, bloot `n paar Meter grööter.

Gegen dat Huus weer een grooder Bloomengaarden, so een` at dat hütigendaags woll gaarnich mehr gewen deit, - leider.  Daar weer vörwiss kein Gaardenarchetikt bi togang ween, bloot Tant Annaa un Gustav kratzten daar in rum mit ehr Hack un Hark. Na achtern to, unner de Siringenstrück, de witt un lilaa bleuhten, weer „die Grotte“.. So nöömde Tant Annaa den Platz,  wo se een isern Disch un `n paar Gaardenklappstöhl staahn harr, sock Möbelmang, at`n dat ook woll ut de Kaafeegaardens kennen deit, de bi de Wirthüüs to finnen weeren.. „Die Grotte“ weer englich nix besunners, bloot so`n halfrunnen Platz mit `n lütten Diek umto, so`n halwe Meter hoch. Dat weeren lütte und grötere Grauwackers un ool Bachsteen up`anner packt mit `n beten Eerd daar tüschken. Daar wuss denn so`n beten wat. Witte un blaue Vielchen wussen daar, „Fette Henne“ un anners noch so`n Gröönkraam. Daar seeten Annaa un Gustav sonndaags maal för `n paar Stunnen, drunke `n Tass Koffee un af un an geew dat ook maal `n Stuck dröögen Kooken.

Unner de Knacksbeerenstrüük, de den Gaarden na de Straat hen dicht maakte, wussen to Vörjaahr Sneeglocken un Perlhyazinthen, dicht an dicht. Dat weer een reine Freud, dat antokieken. Na den Naabergaarden hen, at de Putche langs, weer dat dich von Maiglocken. Nich to Beschrieben, wo fein dat utsehn de, all de witten Maiglocken mang dat satte Grön von de breeden Blö. Dat Rüüken heff ick hüüt noch in de Nääs, wenn ick daar bloot an denken do.

   Tant Annaa un Gustav weeren in Abbehuusen upwussen. Se weeren englich plattdüütsch Lü. Aaver Tant Anna harr dat mehr mit dat Hochdüütsche. Se meende woll, dat dat wat vörnehmer weer, womit ick nich seggen will, dat se dicknesig weer. Dat weer se vörwiss nich. Ick heff dat ja all seggt, se weer een Seel von Perd un allens anners at dicknesig. Bloot mit ehr Hochdüütsch, daar leep dat överlangs son`n beten vördwas.

Wenn dat in`Sommerdagg so recht broddig weer, wenn de Luft stund un sick ook nich een Blatt bewegen de, wenn de Gnitten sick in den kleberigen Sweet  up Gesicht un Nacken setten deen, un jedeneen up dat Gewitter luern de, at up de Erlösung an den jüngsten Dagg, denn sä Tant Annaa to ehr Kundschaft: „ Wie is das heute auch wieder bruttig, das is ja nicht zum Aushalten, is das ja!“

„Ja, ja, Fräulein Lampe, daar möögt se woll recht bheppen“, sä us Mutter denn, un gniffelde  in sick rin- von wegen „bruttig“.

Överhaupt, de Laaden. Hüüt weer he seker riep för een Museum of sowat. Dat weer een anner Welt. An de lane Wand achter dern Tresen stund een Regaal, reell un fast inboot un hoch bit unner de Deeck. Unnen weeren veer Regen Uttöög un na baaben to eenfach bloot Regaalbrö. Dat ganze Spillwark weer in so`n geel-Brunen Klör anstreeken, un an de Uttöög weeren lütte Schiller.“Mehl“ stund daar upschreeben un Zucker, Gries un Graupen, Saago un wat` anners noch to koopen geew, Solt, Arfken un Bohnen un all de anner Kraam. Up dat Regaal stunnen Pakete. Persil stund daar, Imi un Ata, Katreinen un Koornfrank neben Stärke un Wäscheblau. Up een anner Brett stunnen Glös mit Lorbeerblö un Nelken, Peper,heel un maahlen, swart un witt, un daar neben hungen Papierdärm för de Huusschlachteree in` Winterdagg.

Mitten up dat Regaal weer de Petroleumpump anbrocht. De geew erst de rechte Würz to dat Ganze. Mit dat Rüüken von Nelken un Lorbeer, Majoraan un Kernseep mischte sick de Geruch von „Peter Lump“, so nöömden wi dat Petroleum.

Un up den Tresen, glieks neben den Stapel Bohnerwachs un Schohkrem, daar stund de Seligkeit. Dat weer een Glas mit bunte, klewerige un sööte Boinchen. Daar langte Tant Annaa denn rin mit ehr korten Wustfingers un schoof dat Kinnervolk `n paar Boinches över den Tresen. Un wi sän denn „danke“. Wat wi haalen schullen, dat leeg all in den Büdel, de Boinchen klewten unner`n Gumen un farvten Tung un Lippen grön un geel, un denn gung dat ruut ut den Laaden. Up den Flur, glieks neben de Huusdör, stund een Sach mit Haaferflocken. Ick glööw nich, dat daar een Kind in`t Dorp weer, dat an den Sack vörbi gung, ohn dor eben rin to langen un een Hand vull Haaferflocken up den Flur of up de Trepp to streen, de na buten gung, - fief, sess Stofen, annerlest ut Klinkersteen neet upmüert. Un Tant Annaa nehm jedet Maal de Handul un fegte den Kraam weller toshoop. De Haaferflocken kreeg denn woll dat Perd of de öhnerH Höhner.

Jaa, - een Perd harrn Annaa un Gustav ook. Freedaags wurd de Fellerwaagen anspannt, un Gustav föhrde mit de Bestellungen „för de ländliche Kundschaft“ at Tant Annaa denn sä, dör de Gemeen. De ländliche Kundschaft waahnde in Enjebur, in Botterborg of na Sarwe hendaal. So harrn se denn ehr Doon, us Tant Annaa un ehr Broder Gustav.

Tant Annaa, dat mut tick to min Schann togewen, hefft wi Jungs mennigmaal argert. Se leet sich aaver ook so wunnerbaar argern, und dat hefft Kinner denn gau spitz. Wi harrn so`n Riemel, un wenn Annaa un Gustav in ehr „Grotte“ seeten, denn gung se Singsang ut de Knacksbeerenbüsch los:                                       

 

Tante Anna – Hühneraugen Kukirol,

Tante Anna putz die Zähne mit Sidol.

Jungedi, denn keem se hoch von ehrn Koffeedisch, schimpte Moord un Brand, un wi weeren natürlich weg, jumpten över den isern Tun un streeken ganz gemütlich na`n Dorp to, so, at wenn wi von nix nich `n Aahnung harrn un us de heele Kraam nix angung.

Överlangs harrn wi ook maal `Groschen of fief Penn. De wurden denn bi Tant Annaa goot anleggt. Erst harrn wi dat daar ja stur mit. Wat schullen wi koopen? Boinchen of Söötholt? – Söötholt, dat weer so`n lütten brun-geelen Knuppel, de leet sick faaserig kaun un smeckte ganz wunnerbaar sööt. Dat mutt een utprobeeren, beschrieben kann man den Geschmack nich – Un wenn dat denn ook kein Söötholt ween schull, denn wurd dat meist Laakritze. Dat weer nich so`n weeken un sööten Kraam, at dat hüütigen Daags gewen deit. Bi Tant Annaa geew dat „echte Laakritze“. Dat weeren fingerdicke swart-brune Stangen, de Tant Annaa mit`n lüttche Haamer ut`neen kloppte. Dat Glas mit de echte Lakritze stund ganz baaben up dat Regaal.

Un denn keemen wi in den Laaden,- dree Jungs. „Was solls denn sein?“, fraagt Tant Annaa, un een von us sä :“För fief Penn Lakritzen!“ Tant Anna haalde de Ledder, all so`n beten oolt un wackelig, un kletterde de fief Sprossen hoch un greep dat Glas mit de „echte Laakritze“. Daar wurd för fief Penn afwaagen un denn stellte se erst dat Glas weller weg un ook de Ledder.. Denn wurd de Lakritz in een rotkarrierte Spitztüüt packt un daarmit weer de Kraam ut de Welt, - mennde Tant Annaa. Aaver wi blewen staahn in den Laaden. „Wollt ihr auch noch was?“, fraagt Tant Annaa. „Jaa“, sä een von us, „ick wull ook för fief Penn Lakkritze!“  „Na sowat aaver ook“, sä tant Annaa, het`ts das denn nich gleich sagen können?“ Un denn gung dat von vörn los: Ledder haalen, rupklattern, Glas griepen, afwegen. Aver nu weer se wahrschaut. „Willst du auch für fünf Pfennig Lakritzen?“ – Nee“, sä min Fründ, un Tant Annaa klatterde de Ledder hoch un stellde dat Glas weller weg, brocht ook de Ledder weller an ehr Patz un de Lakritz keem in de Spitztüüt, de se över den Tresen schoof.

Darr stunnen wi nu un gungen jümmer noch nich weg. „Willst du auch noch was?, fragte se min Fründ, un de sä:“Ja – ick wull woll för tein Penn Lakritz heppen!“ Klaar, dat se nu duchtig schellen de, aaver de Lakritz haalde se doch. De tein Penn steeken ehr woll in de Näs.

Un denn gungen wi ruut ut den Laaden, greepen in de Haaferflocken, un Tant Anna keem mit ehr Handuhl un fegt se weller tohoop.

Ja, - so weer us Tant Annaa, een echtet Originaal. Aaver se hett us de Argerree woll nich övel naamen, glööw ick. At ick ut den Krieg na Huus keem, daar heff ick ehr maal besocht. Oolt un krank leeg se in ehr Bettstät, un at ick rin keem, fungen ehr Oogen an to lüchten. Se hett sich duchtig freut. „Och nein, was wart ihr aber auch für Bengels“, sä se, “so richtioge Jungs!“

Von ehr Krankheit is Tant Annaa nich weller upstaahn, un nu sloppt se all lang, un ehr Broder Gustav ook.

 

Breef liggt an`t Hus

Wat is bloot mit us  Anna Los. Se ronnt um`t Huus to, at wenn se`t betaahlt kriggt, - eenmal – tweemal – un is vörwiß nich tofräen.  Nu geiht se nochmaal los, aaver ditmaal gaaanz sinnig. Wat dat woll schall?  -  All Oogenblick blifft se staahn, kickt up de Grund und denn de Huuswand hoch,  schuttkoppt un geiht wieter un kickt.

Ick kann mi daar kein Riemel up maaken, un us Anna is nich tofräen, dat kann ich goot marken. Nu hett se sick daal sett` up so`n Grauwacker an de Tofaahrt na`n Hoff. Se hett de Ellenbaagens up de Knee stutt`un denn Kopp in de Hannen leggt. Se sitt daar, at wenn se de Welt nich mehr versteiht. De Petersilje is ehr woll duchtig verhaagelt.

Of dat woll wat mit den Jung to doon hett, mit den ick ehr vör`n paar Daag sehn heff. De Jung weer bi de Naaberslü to Besöök wesen. Waarum weet ick nich, aaver he steek so`n bäten af von de Jungs in us Dorp. Ick harr se sehn, at se so övert Schoolpatt na Ejebur to streeken. Us Anna is dartein Jaahr un de Jung mag woll vveertein of fofftein Jahr oold weesen.

„Ochwat“ denk ick, „wat schall dat mit den Jung to doon heppen, dat se so halfmall umt Huus lopen deit. Maal sehn, oof ick daar nich achterkaamen kann.“

Ick gung hen na ehr, settde mi gegen ehr up den Raasen un sweeg erst maal still. Kunn jaa angaahn, dat se vonsülfs wat vertellen de. Aaver Anna sweeg ook.

„Na Anna, wat hest denn,“ sä ick „kann ick di ammenn helpen?“ Aaver Anna sweeg still un schuttkoppte bloot. Dat duuerde noch `n Tiet lang, daar keem se daarmit övern Diek: „So`n Schietkraam aaver ook, fief Groschen hett mi dat kost`un nu is de Breef nich daar!“

Wat weer dat? Fief Groschen för een Breef? Dat verstund ick nu weller nich. Se hett dat woll markt. Se keek mi an, at wenn ick dat weer, denn de 99 Penn an de Mark fehlen deen.  Un denn  vertellde se mi  dat. Se weer bi de Waahsaagersche

weesen. – „Watt,“ sä ick „doch woll nich bi…?“  „Jaa, jaa“ sä se „ick bin bi Minchen Boss weesen. Se hett mi de Korten leggt.  Fief Groschen heff ick ehr gewen musst!“

„Na und?“

„Na und! – Na und! – Se hett seggt, dat in de Korten stund: Breed liggt an`t Huus! – Kiek, nu söök ick daar all een heele Stunn naa un kann em nich finnen. Un min fief Groschen bin ick daar ook noch bi los wurden!“

Jaa, leewe Lü, wenn nu is een von jo naa Abusen kummt un find`t bi min Ollerhuus een Breef, de daar nich henhören deit, denn kann hen denn man an de Kinner von Anna schicken. Ammen kriggt Minchen Boss denn jaa doch noch recht – so na stücker 60 Jaahr.

Us Anna kann den Breef nich mehr kriegen. Se sloppt all siet een paar Jaahr up den Karkhoff in Abbehusen.

 

Min Unkel Ernst

In Abusen harr min Unkel sin Geschäft.

Gastwirtschaft und Handlung

von Ernst Baumann

stund daar baaben de Döör, moi upmaalt mit swarte Bookstaaben up de witte Wand. Daar warkelden Unkel Ernst un Tant Maria in rum, maal in den Laaden,maal in de Gaststuw. Min Unkel Ernst weer een baas von Keerl, un he harr dat fustdick achter de Ohren.

Bloot um dat eben to verrtellen: Eenmaal keem daar een Gast un fraagte naa`n Stuw för de Nacht.  Dat kunn woll angaahn, mennde unkel Ernst, daar lewdw he jaa von, dat de Lü bi em inkeemen.

Un denn muß de Gast jaa den Meldezettel utfüllen. „Von Baumann „ heede he. „Och“, sä Unkel ernst, „denn hefft wi jaa den sülwigen Faamiliennaamen. Ich heet ook Baumann!“  „Jaa, jaa, „ sä de Gast, „mi liggt dat woll to Sinn. Dat geew daar maal so`n Nebenlinie!“ He sää dat natürlich up Hochdüütsch.

Na, nu wuß Unkel Ernst jaa Bescheed, wo he dat mit to doon harr, mit gaaaanz uroolen Aadel. Siet  hunnert Jaahr nich mehr in`n Graaben fullen of in een Fütz pett`. Daar wull he woll mit klaarkaamen. Sin Antwoort keem denn ook furst: „Jaa, jaa, heff ick mi ook all dacht. Disse Nebenlinie, dat sin d se!“  Daar harr he sin Fett weg.

Ick weet nich to vertellen, of de Nebenlinie nun doch noch bi em över Nacht bleeben is. Aaver lacht hefft wi oft över disse Geschicht.

 

Eenmaal weer Willem Lottmann daar. Dat weer englich `n ganz moien Keerl, wenn ook af un an so`n beeten groff of wo`n dat nömen schall. Willem Lottmann weer de leste Wöhler, von den ick hört heff. Wöhlers weeren sochte Lü. Marschbuern, de dat bataahlen kunnen, stellden em in. Willem Lottmann verstund dat, so`n Hamm Land umtowöhlen. De utloogte Eerd von baaben, de keem na unnen, un de vun unnen, de noch vull Kraft seet, de keem na baaben. Jungedi, daar wuss denn aver wat up in us Marschenland. Dat weer so, at wenn wi to Vorjaahr den Acker umgraaben doot, - bloot `n gooden Meter deeeper.

Un kiek, disse Willem Lottmann seet daar an den Tresen un drunk sin lüttje Laag. Weer woll nich jüst de erste an dissen Dag, daar keem Meta ut de Köök. Meta hörde to de Familie. Se hulp in dat Geschäft, wo dat jüst nödig weer. Se weer een ansehnlicht Fronnsminsch. Un Willem weer nich mehr ganz alleen in sin Kopp, vonwegen de lüttjen Laagen. De harrn em vergeten laaten, wo een örnlichen Mann sick benehmen mutt. Seker hett he daar nich mit reekend, dat se to Hören kreeg, wat he to Unkel Ernst sä: „ Du, dat is een strammt Minsch, daar much ick ook woll maal…“  Wieter keem he nich. Meta föhrde em daar tüschken: „Sie können sich mal was malen lassen“, sä se, un suuste af.

Willem weer platt, dat se so patzig weer, un verstaahn harr he dat  Hochdüütsch ook nich recht. „Wat hett se seggt?“, fraagde Willem. Un Unkel ernst steek de Haawer:“ Se hett segt: Sie haben eine fahren lassen“ sä Unkel Ernst. Daar wurd Willem heel verlegen „Minsch“ sä he, „Hett se dat den hört?“

Na ja, is nich just een vörnehme Geschicht, aaver to Unkel Ernst passt se goot.

In us Dorp geew date een` Vereen, de englich nix to doon harr, at to fiern. De “Gesellige Vereen” lade de Lü blot to`n Ball in, jedet Jaahr eenmaal . Un daarmit harr de Vereen sin Upgaaw ook all utfüllt.

Eenmaal, de Ball von den geselligen Vereen schull weller stiegen, daar maakten se daar wat heel besunners von.  „Abbehuser Wintermarkt“ nöömden se dat Fest.  Jungedi, wat harrn se sich nich all utdacht. Baald nich to beschrieben. Aaver Unkel Ernst, de wull ehr maal so richdig up den Arm nehmen. He harr een Schaubude upboot. Daar geew dat örnliche Atrakschonen to seehn. De schwebende Jungfroo weer ut Papp. Een Paar Boxhandschen – wo he de woll her harr? – stammden angewlich von Joe Luis un de Strietschooh von Sonja Heni hungen ook an de Wand. Aawer dat weer`t noch lang nich all. För twee Groschen extraa kunnen ook noch den „Blick in den sunnigen Süden“ geneeten. Wer de twee Groschen betaahlt harr, de druff achter een Vörhang kaamen.. Unkel Ernst maakte mit groode Eernsthaftigkeit een Finster aapen un sä:“Kiek man eben ruut,- daar achtern, gaanz wiet weg, is ook de Sünn. – Dit is  Süüdsit.

So nehm he se hoch un höchde sick duchtig.

Wer denn noch nich noog harr, de kunn denn noch de „swemmende Seefee“ bekieken,- för twee Groschen, anners nich. Daar hoolde he strickt an fast. Dat Geld kemm jaa dat Rode Krüz togoot.  De swemmende Seefee weer achtern annern Vörhang. Daar stund up een isern Gestell een Emaillewaschschoddel mit Waater, daar swemde een Stuck Seep in. „Dat is eben een Berliner Seefee“ sä Unkel Ernst,- un daar harr he denn ook jaa woll recht an.

Och jaa, - goode Unkel Ernst. He is denn wegtrucken von Abusen naa dat Jeverland. Aaver daar weer ook jaa hen to kaamen, un wie hefft em oft besocht in sin Kaffeehuus Barkel. Aaver nu is he all lang to Ruh.

 

Irroplan

Dat weer Sommerdagg. Över Butjaarland stund de bllaue Heben at een wunnerbaart Telt, un de Wulken trucken daar över hen. Dat weer een Heben, at`n den eben bloot över dat Marschenland to sehn kriegen deit. De lichte Wind keem all daaglang ut`n Oosten, und at bedüüde goodet Weer. De Luft rook ganz herrlich na Heu un sollten See. In`t Blatt stund to lesen. Dat vundaagen towaatert weerden schull. Denn weer jaa woll klaar, dat wi Jungs an`t Sieldeep gungen. Wenn towaatert wurd, denn geew dat daar jümmer wat to sehn. Daar seeten denn de Petrijüngers un weeren mit ehr Pierlot togang. S`nachts harrn se frische Mottches socht. De wurden mit`n Stricknaadel, so een, wo`n Strump mit stricken deit, de Längte na up een fasten Twirnsfaaden upfädelt, so`n Meter lang of länger. De Mottjesfaaden wurd denn um dat Lot ut Blee hungen at so`n Knüdel von villicht tein Centimeter Längte.

Denn wurd noch `n Waschbalje bruckt. Dör beide Henkel wurde en fasten Knuppel schaaben un fastbunnen. De Balje wurd in`t Waater schaaben un de Knuppel in Ööver steeken. Dat de Strömung ehr nich mitnehmen kunn, wurd se gegen den Strom mit een Strick an de Balje un an een Isenstang in Ööver fastsett. Nu kunn dat Pieren losgaahn. Dat Pierlot mit de Mottjes hung an een fasten Knuppel un wurd in`t Waater hungen, dicht övern Bodden, aaver so hoch, dat de Wullhandkrabben daar nich ran keemen. Wenn daar een Aal anbieten deit, denn markst dat furst in de Hannen, dat Tucken un Rieten. Nu man gau dat Pierlot hoch un över de Balje maakt sick de Aal free, aaver he is fungen. Ut de Balje kummt he nich ruut

För us Jungs weer dat jümmer `n grooten Spaaß daar to to kieken. Un denn maakte us dat ook Vergnöögen, so`n beten wat to schnacken mit de Petrijüngers. Annertiets harr von de öllern Lü numst Tiet mit dat Kinnervolk sick wat to vertellen.. Aaver bi`t Pieren kunnen se ja nich eenfach wegloopen. Amenn weeren se ook sülfs ganz tofreen,, dat se so`n beten Sellschup harrn.

Besunners geern seeten wi bi Naaber Fritz.. He kunn so moi vertellen. He weer sowat at een Originaal, un wi harrn an sin Snackeree usen Spaaß. So weer dat ook dissen Dag in den Sommer 1935. Fritz harr een gooden Dagg to faaten. Dat kringelte sick all ganz moi in sin Waschbalje. Muchen woll all so fofftein of twintig Aal wesen, de he fungen harr, at wi keemen.

„Sieh“, sä he, „sind ji ook daar?“ – „Ja,ja,, sind wi woll“, sä min Brooder Jan. Wat schull he daar ook anners up seggen. -  Daar seeten wi denn gegen em un keeken erst maal bloot to, min Fründ Günter, Jan u nick.

Aaver denn wurden wi aflenkt. Daar weer up maal dat Brummen von een Flugtüüg to hören. Klaar, dat wi nu erst maal faststellen mussen, wat dat för een Flugtüüg weer. „Minsch, kiek maal“, sä günter,“dat is`n Messerschmidt!“ Aaver daar weer Jan nich mit inverstaan. „Du hest överhaupt kein Ahnung“, sä he, „dat is een Ju 88!“ Nu gung dat hen un her, wecke woll recht harr. Un mitdes weer dat Flugtüüg all lang weller weg.

Naber Fritz hörde sich dat all fein mit an, wie de beiden sick strieden deen, un he griende vergnöögt vör sick hen. Jan un Günter kunnen sick nich eenig weerden, aaver daar wuss Naber Fritz woll `n Riemel up. „Ji hefft all beide kein Aahnung. Wenn ji man bloot so`n bäten Engelsch kunnen, denn wussen ji, woans so`n Ding heeten deit“, sä he.

„Wo dat denn?“, sä Jan, „wat hett dat den mit engelsch to doon?“Und at weer Naber Fritz sin groode Stunn. He keek örnlich schlau un överleegen ut.. De Zeigefinger harr he so`n beten in de Höchte haaben. „Dat is so“, sä he, de Engländers, de weet dat, woans dat tohoop hangen deit mit de Flugtüüg. För de is dat ganz egaal, ut wat för`n Fabrik de kaamen doot. Up engelsch heftt se bloot een Naamen daar för. De heet eenfach „Irroplan“. Un weet ji ook waarum? – wiel de in Luft rumirren doot aahn Plaan. So, nu weet ji`t“

Nun weeren wi platt. „Minsch ne, wat so`n beten Bildung doch utmaaken deit“, sä Jan. Aaver nu weer dat woll beter, dat wi us ut`n Stoff maaken deen. Naaber Fritz muß ja nich to weeten kriegen, dat wi us dat Lachen nich mehr verbieten kunnen.

Queer dör`t Land gung dat na`n Dorp to. Unnerwegens mussen wi över `n paar Graabens jumpen. Bi een Graaben ruschte so`n Kluuten Eer unner Günter sin Fööt weg, un denn stund he daar tomidden in, - bit an de Knee in de Gubbel. Erst maakte he ja so`n beeten dummt Gesicht, aaver denn lachte he luuthals los. “wat a pity“, sä he, un denn, „is doch goot, ween een so`n beten engelsch schnacken kann!“ Un vör luuter Vergnöögen wälterten wi us in dat hooge Gras.

Naaber Fritz seet an`t Sieldeep un piert sin Aal. Seker hett he so in sick rin gniffelt, weil he us den Bär upbunnen harr. He weer vörwiss kein Döskopp, hüüt weet ick dat. Aaver at Jung? – Na ja, Usen Spaaß hefft wi haart.

 

Us Unkel Dokter

Wer hett em nich kennt in geern harrt.  In`t heele Dorp un wied umto muchen de Lü em lieden. Dat gifft seker `n Masse Lü, de so`n Döntje vertellen kunnen, dat se mit us Dokter belewet hefft. He weer bi all sin Duchtigkeit at Dokter een Originaal mit een studeerten Verstand. He harr nich bloot Witz, he harr Humor, und at von de Aart, de ut`Hart kummt.

Ick besinn mi noch goot up min Kinnertiet. Dat weer Anno 34 rum un Sommertiet. Daar hoolde een neet Auto vör us Huus un us Unkel Dokter klatterde daar ruut. Ick stund bi us Vatter up`n Hoff, daar keem he ansteewelt. He sä to de meisten Mannslüü eenfach „du“, wat nich heeten schull, de all Mannslü em ook mit „Du“ anreden deen. So keem he so half up`n Hoff un reep: „Kiek eben gau, Willi, ick heff een neet Auto. Denn dreiht he all weller bi un geiht trügg to dat Auto un jümmer daar umto. „DKW-Reichsklasse“ heede dat Auto. Dat weer ja een schönen Naamen för so`n Knatterding un seech englich ook ganz moi ut. Daar stunnen wi nu un bekeeken dat Auto von all Sieten. Dat Auto weer unnen rum rot-bruun un harr een swartet Dack. Unkel Dokter kloppte mit sin Fuust an de Autodöör. „Is Holt“, sä he, und denn: „wenn dat nee Riek ook so`n Klasse is, denn kann dat tominst nich rusten!“ – un dat 1934 midden up de Straat. Hüüt kann sick numst mehr vörstellen, wie gefährlich dat weer. Ick kann mi noch goot besinnen, dat us Vatter sick ganz verjaagt umkeek, of daar woll numst sin Ohren to wiet aapen harr.

Unkel Dokter weer aaver noch nich tofreen.. „Fallt di niix up“, fraagte he. Un denn wieste he up de Nummernschiller. OL 4711 stund daar to lesen.

„Heff ick dat nich fein henkreegen? Nu kann mi furst jedeneen kennen. Lütten Zickelbaart un de Autonummer 4711, dat is Willem Heesch! Un denn stott he Vatter licht an de Schuller “ Minsch Willi,“ sä he, „un denn so`n holten Reichsklasse. Kann ja woll nix scheef gaahn!“  Un mitdes retereerde he achter dat Lenkrad un leet den Moteor knattern. Denn dreihte he noch dat Finster daal un sä: „Rusten kann se woll nich, disse Reichsklasse, aawer brennen kann so`n  hoplten Kraam duchtig. Ick glööw, wi mööt uppassen!“

Us Unkel Doktor kunn den groden Brand nich uphoolen, de daar `n paar Jaahr laater keem, un veel, de em kennt hefft, sind in dat Füüer umkkaamen. Aaver at ick na den Krieg weller na Huus keem, weer us he jümmer noch daar. Beten oller weer he wurden un ook wat maagerer, aaver sonst jümmer noch us Unkel Dokter.

Freedaags droop he sick mi `n paar Frünnen in`n Kroog. Erst wurd `n Stunn kegelt un denn speelden se Skaat. Daar harr he so recht sin Spass an. Sin Fründ Jan ut Moorsee un noch `n paar annere seeten denn woll bit in de Nacht rin. Se speelden uns nackten uns nackten un speelden, jüst at dat so keem. In de Jaahren na den Krieg heff ick mennig Maal mitspeelt.. Wenn de drudde Mann fehlen de, reep Unkel Dokter mi an, of ick woll uthelpen kunn. Dat heff ick geern daan. So heff ick em denn ook bi`t Spill belewen kunnt. Wenn em dat denn nich gau genug gung mit dat Reizen un dat Spillanseggen, denn wurd he nervös. Erst trummelde he mit de Fingen up den Disch, denn fung he an to singen:

Trummel up`n Buuk, trujmmel up`n Buuk,

Pisspott will danzen,

trummel up`n Buuk, trummel up`n Buuk,

rumtatata.

Un denn:“ Nu kumm, min lütt Jan, segg is `n Woort!“ Un Jan sä denn woll:“ Ja, ja, is gaarnich so eenfach!“  Unkel Dokter antert: „Denn nehm dat doch duppelt, aaver segg endlich wat du speelen wullt!“ Uns in Fründ Jan, de em woll so?n beten targen wull, sä denn: „Na ja, denn speel ick maal Grand mit de Spitz!“

„Und at muss so lang duern?“ Un Jan anterde: „Ja, Dokter, ick mag di doch so geern singen hören!“ Un denn lachte se all luuthals los, un Unkel Dokter geew een Runde ut.

Eenmaal, dat weer noch in de Tiet, at de Militäregierung een Sperrstunn fastsett harr, und dat weer ook recht laat wurden, daar sä Unkel Dokter: „Laat us man noch `n lütten Spazeergang maaken!“ Wi boogen na`n Karkhoff af un deen na Ejebur to. Övert Schoolpad schullt weller trügg gaahn. Dat weer een Winternacht in den Februaarmaad 46, koolt un klaar. De Steerns funkelden up us daahl at Millionen Brillianten un Diaamanten. De Snee knisterte unner us Fööt un wi gungen so gegenanner her un sweegen still.. Unkkel Dokter keek jümmer weller na de Steerns hoch. Denn bleew he staahn. „Weest du, min Jung,“ sä he, „wenn ick daar baaben henkieken do, denn kaam ick mi ganz lütt vör, at so`n Luus, de een tüschken de Fingen tot maaken kann. Daar markt een erst, wat de Minsch englich is. Totaal verruckt is he. Wat nimmt he sick sülfs so wichtig!“  Un denn sweeg he weller un gung wieter. Fraagen much ick em nich, un so bin ick daar nich achter kaamen, wat he woll meent het, mit „daar baaben.“ Of he woll bloot de Steern meent hett? Kann ick mi englich nich recht vörstellen.

Dat Schoolpad weer ut lange smaale Sandsteenflooren. Wenn wi nich wusst harrn wo dat lang gung, weeren wi amenn in`n Graaben fullen. Aaver ook so weer de Snee deep noog, und dat geew natte Fööt. Denn gung dat över den Schoolpaltz na Unkel Dokter sin Huus.”Du“ sä he,“kaam man noch eben mit rin. Ick heff noch `n paar Kaartuffelpuffers. De maakt wi us warm un deelt se us!“ Nu gung dat in`t Huus, moi sinnig, dat Lene, sin Huusdaam nich upwaaken de, un denn na de Kök.

Ut de Spieskaamen haalde Unkel Dokter de Kaartuffelpuffers. He nehme en Pan nun leet daar `n Paar Druppe Öl rindrübbeln un wischte de Pann daarmit ut. „Daar mut tick mit Spaaren“, sä he, „is beter!“ Un denn maakte he de Puffers so warm, dat wie se just noch mit de Finger hoolen kummen, een na`n annern, un elkeen mit `n paar Druppen Öl. Darr stunnen wi nu in sin Kök, grienten us an un eten de Puffers ut de Fust. Smeckt heft se wunnerbaar.

Un denn stewelte ick na Huus to. Dat leet sick ganz wunnerbaar slaapen mit een Maagen, in den `n beten wat in weer. Dat Upwaaken kemm ja erst den annern Morgen. Un wie! Dat rumoorde in`t Liev un kneep in de Darms, un wull överhaupt kein Enn nehman. Baald een heele Stunn keem ick nich runner von Tant Meier. Denn verhaalde ick mi so sinneg un reep Unkel Dokter an. Ick vertellde em, wie mi dat gaahn weer un wie elend ick mi föhlen de, un of ick woll reell krank weer. Aaver Unkel Dokter lachte luthals los. „Daar wähnst di an“, sä he, „wi nehm jümmer `n paar Druppen Rizinus för de Kaartuffelpuffers un Pannkooken, anners gifft ja kein Fett!“

Ick weer platt. „Minsch, Unkel Dokter, maakt di dat denn nix?“

„Duchtig sogaar“, sä he, „aaver dat maakt nix. Dat is sogaar ganz gesund. Warst all de Schiet ut`Binnerwark mit los!“

Ja, so weer he, us goode Unkel Dokter. Paar Jaahr laater is he bi een Verkehrsunfall verletz wurden. De Tofall wull dat, dat us Vatter de erste an de Unfallste weer. „Nu is`t ut, Willi“, hett he seggt, „mag ook woll recht so wesen!“

Un so keem dat denn ook. In`t Krankenhuus is he sturwen. Aaver för all de Lü, de em kennt un geern harrt hefft, blifft he jümmer „Us Unkel Dokter“.

 

Leidener Flaschen

Dat weer all een sunnerbaart Bild, wat`daar to sehn geew in den Sommer 1931. De Straat an den Karkhoff lang na Enjebur to, föhrde över dat Sieldeep. Un jüst up de Brügg weer dat Spillwark to sehn. Daar weer een Minsch in een langt.grauet Linnenkleed mit een Faahrrad togang. Up ehrn Kopp seet, von all dat Öven all so`n lütt beten scheef, een witte Schwesternhuuf.

Nu klatterde se weller rupp up ehr Drahtesel, settde sick moi torecht un stott sick denn duchdig af. Se rullte ook `n paar Meters, pettde mit Kuraasch in de Pendaalen un denn gung dat krüz un quer över de Straat, bit se, dicht för`t henstorden, noch jüst afsprung. Un nu gung dat heele Theaater von vörn los, jümmer weller un jümmer `n beten beter.

Up so`n Aart un Wies hett Schwester Hermine dat Radfaahren leernt. Mehr at twintig Jahr is se mit ehrn Draahtesel dör de Gemeen föhrt, jümmer unnerwegens um to helpen, to plägen, un jümmer mit een goodet Woort för Trurige un Vergnöögte. Schwester Hermine weer vääl mehr at een Gemeendeschwester. Se weer een Institutschion un eenfach nich wegtodenken ut us Dorp un us Gemeen.

Af un an föhrde se ook maal `n paar Daag weg. Denn nehm se an een Kursus deel of so daar wat her. Un at se daar eenmal von tügg keem, daar weer se nich weller to kennen. Seker meende se nich, dat se nun allens beter wuss at de Dokters, aawer amenn hett se doch woll dacht, se kunn daar noch so`n beten nahelpen. Se wuss dat nu ja heel vörwiss, woans dat keem, dat de Lü Koppkeelt harrn oof wenn se nich slaapen kunnen. Dat keem von de Strömungen, dat weer nu heel klaar. Bloot de Strömungen weeren daar an Schuld, un anners nix. Un Strömungen, de seeten in de Grund. Schwester Hermine leet nich mit sick hanneln. De Strömungen mussen weg. Se sprungen up de Minschnen över un maakten se krank. Darr wull se nu woll mit torecht kaamen.

Nu geew dat ja so`n Patent, wo `n de Strömungen mit ti Liev kaamen kunn, - ick meen, toLiev naatürlich nich. Strömungen hefft ja kein Liev. Aawer dat Patent, dat geew dat. Leidener Flaschen weeren dat Patent.

Leiderner Flaschen, dat weeren Buddels, de wurden mit Staniol vullstoppt. Denn keem daar een Proppen rupp un dör den Proppen wurde en Wierdraht ut Messing of Kopper dörschaaben. Baaben den Proppen wurd de Wier `n lütt Stuck umbaagen. So kunn man den Buddel in een Riichtung utrichten, un de Richtung harr wat mit de Strömungen to doon. Tolest wurd de Buddel noch mit Siegellach waaterdicht un luftdicht tokleistert. Dat weert ook all. Von disse „Leidener Flaschen“ gungen de Koppkeelt weg, gegen Reismichtüchtig schull dat ook helpen, goot slaapen kunnst daar dör, un wenn een de Gripp harr, weer dat man half se schlimm. Von de heele Gripp bleev bloot `n Schnöf, - und at keem all von de Leidener Flaschen.

Wiel Schwester Hermine baald all twee Daag in us Huus keem um min Tant to besööken, - de weer laahm von Kindsbeen an, - wer dat ja klaar, dat dit Wunnerwark ook bi us utprobeert weerden muss

Wi hefft dat all mit Gedüür hennaamen. Of min Tant an den Kraam glöwt hett, dat weet ick nich to seggen. Schaaden kunn dat Spillwark ja nich, meende us Vatter, un wenn ehr dat so`n Spass maake de, denn schulln wi ehr man geweeren laaten,

So keem dat, dat wi Jungs anfangen mussen to buddeln. An jede Huuseck wurde en Leider Flasche inbuddelt. Mit een Pendel, dat weer een gulden Ring an een Twirnsfaaden, stellde Schwester Hermine fast, of de Wier ook in de richtige Richt kieken de. Denn mussen wi noch rund um dat Huus een Graaben utheben, so 50 cm deep, un daar keem een Kabel rin, voneen Buddel na`n annern. Dat weer al düster, at dat allens klaar weer. Und at Pendel schloog nich mehr ut. Schwester Hermine hoolde Duumen un Zeigfingen ook gaaanz still un se weer glucklich – bit een von us Koppkeelt harr. Wat nu?

De Strömungen mussen weg. Se streek den Patient vörn övern Kopp lang, un denn schlenkerte se ehr Hand ut. Dat weer ja kein schlechtet Geföhl, aaver helpen de dat nich. Daar muss erst pendelt weerden. De Ring keem övern Faaden und at Pendel stund. De linke Hand harr se stief na unnen streckt. At e aaver de Hand hochheben de, daar sloog dat Pendel ut. Nu wuss se furst, woans dat kaamen de, dat us Oma Koppkeelt harr. De Erdströmungen harrn sick woll unner de Zimmerdeek verlaagert. Daar muss wat gegen daan weerden. So keem dat, dat wi nu ook noch in`t Huus socke Leidener Flaschen upstellen mussen. De keemen achter dat Klederschapp, gegen de Komod, unner Omas Bettstä, von wegen den Sprungfellerrrahmen, de de Strömungen antrecken de. Sogaar unner dat lütte Schapp von de Flurgadroow, överall stunnen de Staniolbuddels, und at Pendel stund, de Welt weer in Reeg un Schwester Hernine weer glückelk un tofreen. Un wenn Oma oof anners een Koppkeet harr, denn kreeg he Pyramidon – un denn stimmte dat ook weller mit dat Pendel.

De eenzige, de mit dat heele Spillwark up Unstüür stund, dat weer Mimi, de us Mutter bi`t Reinmaaken helpen de. För ehr weeren dat  „Leidensbuddels“. De weeren den Mopp un den Bohnerklotz in den Weg, und at gung doch nich.

Ja, so weer dat. Mit ehr Strömungen un „Leidener Flaschen“, daar harr se dat mit, us leewe Schwester Hermine. Dat weer woll son`n Aart Tick. Aaver at Gemendeschwester kunn ehr numst wat vörmaaken. Se hett nich bloot pendelt, ne, se hett Leew urtdeelt, jümmer weller Leew. Un daar harr se veel von, een heelet, wietet Hart vull Leew.

 

Us Jan

 

He weer de Olste von us Jungs. Wat ick hier vertellen do, dat weet ick bloot von`t Hörenseggen. Ick weer de lüttje Broder, dree Jahr legen twüschken us. Dat is veel för Kinner.

Na, nu vertell ick maal.

Us Jan weer kein Döskopp, aaver he harr een Problem. Dat „R“ kunn he nich utspreken. Dat wull un wull em nich över de Tung, un dat weer för Jan een grooden Arger. He weer doch nu all dree Jaahr oolt un jümmer noch kien „R“. Aaver den Moot verloor he nich. He weer jümmer an`t öven.

Sin lüttje Fründin ut de Naaberschup heede Helaa, un up Helaa leet Jan nix kaamen. He weer Helaas Kaveleer. Nu weer dat Sömmerdagg un Jan seet up de Stofen för de Huusdör. Un denn keem Helaa von Gegenöver. Jan, besorgt at jümmer, sä: „Du, Helaa, fall man nich von`n Titt!“ Daar fehlde all weller dat R. De „Titt“, dat weeren de twee Stofen, de na de Husdör gungen  Jan passte goot up, dat Helaa man nix passeeren de.

So gung dat lang mit dat R. un Jan weer an`t öven, jümmer weller. Un denn, waarum weet ick ock nich, up maal gung em dat von de Tung. Nich dat Jan nu erst Pappa of Mama Bescheed seggen de, ne, he ronnde över de Straat, schreede na Helaa un reep: „Helaa, ick kann`t : RRRRRRR schreede Jan, un noch maal un jümmer weller RRRRRRR!

 

Paar Jaahr laater. Vatter harr een Kanickelstall boot un von sin Fründ in`t Dorp schull Jan nu `n paar Kanickel haalen, een See un een Buck. Dat weer em nu doch woll to  schaanierlich. Sowat kunn man doch nich seggen, See un Buck. Dat weer ordinär, und dat gung Jan tegen den Streek. So`n beten up Bildung muss doch acht weerden. Vatter harr seggt: “Gah man eben na Unkel Bielefeld hen un haal de Kanickel af, een See un een Buck!“ Um Vatters Gesicht leeg so`n lütt Grienen. He wuss woll, wat in Jan sin Kopp vörgung. Na ja, Jan stürde los na`t Dörp to. Unkel Bielefeld harr `n Sattleree un eben ook allerlei Kanickel. Un nu keem Jan.

„Na Jan, wat hest du denn up`t Hart. Un Jan weer verlegen. Nu keem dat ruut mit de Bildung. Jan snackte Hochdüütsch. „Och, Onkel Bielefeld, Pappa hat gesagt, dass ich zwei Kaninchen holen soll, einen Herrn und eine Dame!“

„Na“, sä Unkel Bielefeld, denn kaam man her mit din Korw, daar passt de Herr un de Daam woll rin!“

Dat Lachen kunn Unkel Bielefeld sick bald nich verkniepen.

To Huus keemen se Jan all mit veel Lachen tomööt. Unkel Bielefeld harr all anpingelt. För Jan weer nu de Düwel `ne  Hex. Waarum mussen se em dat andoon. Un denn ook noch över em lachen. Ne, he harr dat richtig maakt. So sluderich druff man nich schnackken.

In laatere Jaahren kunn Jan daar ook över lachen, aver dat hett `n beten duert.

Och, leewe Jan, ick kunn noch veel von di vertellen. To`n Bispill, at du mi unbedingt dat Swemmen bibringen wullst, an een „Angel“, und dat to een Tiet, at ick all swemmen kunn, wat för di nu doch heel argerlich weer.

Gift eben bloot noch Erinnern. Jan is tweeuntwintig Jaahr oold wurden. An`11.August 1944 is he fullen bi Angers in de Normandie. In Marigny hett he sin Graff funnen.

 

Hannel na Översee

Ick weer twölf Jaahr oold, at dat daarum gung, wat min Brooder Gerd woll werden schull, wenn he to Ostern ut de School keem. Vatter weer Maalermester un harr een goodet Geschäft. „Wullt nich Maaler weerden?, fraagt he. Aaver daar harr Gerd kien Lust to. Am leewsten weer he woll na`n Zirkus gaahn, of so wat. Jümmer full em wat neet in, un jümmer weer he vergnöögt.

Aaver wiel dat mit den Zirkus woll doch nich so to maaken weer, wull he woll ganz geern Koopmann weerden.

„Wat?“ sä us Vatter, „so`n Laadenschwengel?“ – Aaver dat wull us Mutter nich hören. Se keem ja ut een Koopmannsfamilie, un so fung se denn an, dat uttomaalen, wo fein dat doch weer, wenn he Koopmann wurd, un wat he daar all von maken kunn. Aaver nix kunn us Vatter daar von afbringen, datt en Koopmann nix rechtet ut sin Lewen maaken kunn. „Heringsbändigers“ nöömde he de Lebensmittelkooplü, und at jümmer mit so`n lütt Grienen um Mund un Oogen. Kunnen woll marken, dat he dat so eernst nich menen de.

Aaver Mutter, de weer daar nich von aftobringen, dat een Koopmann woll wat ut sin Lewen maaken kunn. „Wenn he duchtig is, denn kann he sogaar in den Överseehannel instiegen“, sä se. Un Vatter antert: „Ja, ja, na de Luneplaat!“ Un daarmit weer de Kraam erledigt. Vatter harr seggt, wo dat lang gung. Dat weer ja woll gelacht, wenn he dat nich vörnanner kreeg.

Us Gerd hett denn dree Jaahr leernt, bi I.H.Büsing Sohn in Abbehuusen. – Koopmann, versteiht sick.

 Min Brooder Gerd is in Russland bleben, vermisst. Wi weet kien Oort un kien Graff, nix. Dat killt bit vundaagen.

 

Habbu un dat groode Wunner.

Dat weer kort naa den grooden Krieg, de öwer de Welt hengaahn weer, - un wi daar tomidden in. Wat för`n Freud, dat Habbu dat ook allens överstaahn harr, toerst den Krieg, denn de Gefangenschup un den wieten Weg trügg in us Dorp. Aver nu weer he weller daar, de oole Fründ ut de Kinnertiet.

De Krieg harr dat klaar kreegen, dat wi anner Minschen weeren, - veel to oolt för us Jaahrtaahl. Vääl to vääl harrn wi mit us eegen Oogen ankieken musst. Dod un Elend un Trümmer, smachtige Lü ut een verloren Land, aahn Huus un Hoff, de wiet weg in`n Oosten leegen. Un wi daar Tüschken, wi, de wi all vergeeten harrn, wo dat englich is, so jung to wesen. Un denn de Schmachteree. För Brot, för een Stuck drööget Brot muß een all örnlich wat doon,

Habbu harr geern studeeren wullt, aaver dat Äten gung vör. Bi een Buer harr he Arbeit funnen. Dat geew to äten un to drinken, feine sööte Melk, un ook woll noch `n paar Mark Baargeld. Aaaver denn keem dat groode Ungluck. Miteens wiesde sick dat, wo krank Habbu weer. De Swindsucht harr em to faaten. Tuberkeln heet de Dinger, de em von binnen so sinnig upfreeten, - een Stuck Lung, -  un noch een Stuck, - un noch een Stuck. Lang duerde dat Elend, och so lang. Ick harr em so geern hulpen, aaver wo kunn ick dat?  So seet ick denn bloot mennich mal bi em. Mi weer dat to Moot, at wenn ick mi schaamen muß, weil ick gesund weer.

Eenmaal, ick seet daar bi em an de Bettstä, daar vertellde hi mi:“Ick nehm jeden Dagg af, een Pund na`t annere. Ick kann mi utreken, wennehr dat to Enn is mit mi!“ – Un denn:“Ick heff de Bibel dörleest, - de heele Bibel. Aaver ick fund kein Antwoort up all min Fraagen!“

Un ick seet daar un wuß nix to seggen. Dat gifft sock Momenten, daar is dat ook bäter, den Mund to hoolen. Swiegen un doch daar wäsen, - de Spannung uthoolen un bi`nanner blieven, is denn de Richt. Vundaagen weet ick dat, aaver daartomaal heff ick dat woll bloot aahnt.

So seet ick denn up den Stohl un keek vör mi daal, - een off  twee Minuten, - villicht wat mehr, - villecht wat minner. Ick seet daar un sweeg still. Dat wöhlde in mi. Daar weer een Stimm, de sä: Gah weg!, aawer dat kunn doch nich angaahn. Ick kunn em doch nich eenfach so trügg laaten mit all sin swaaren Gedanken. Uns seggen kunn ick ook nix. Dat snöörde mi de Kehl af. Mi wullen de Traanen kaamen, aaver dat druff doch ook nich tolaaten. Bloot nich blarrn, dacht ick, - bloot nich blarrn.  Ick kunn em doch dat Hart nich noch swaarer maaken.

Von dissen Oogenblick an wuß ick, dat Habbu nich weller gesund weerden kunn. Un he – ja, - he wuß dat ook. – Wat muß in em vörgaahn? Wohen leepen sin Gedanken? Geew dat denn kein Utweg un kein Till vör allens, wat em dör den Kopp gaahn muß?

Habbu weer dat, de weller dat Woort nehm: „Weest du noch, daartomaal, at du de Ruup funnen häst?“

Bloot disse eene Fraag toerst, aawer mit disse Fraag weer de Kinnertied weller daar. Dat weer all so lang her Ick harr daar nie nich weller an dacht, aawer mit Habbus sin Fraag wurd dat allens weller lebennig: De Fröhsommer 1936, - de wiede Heben över Butjaarland- un de Wulken trucken daaröver hen, - de Luft, de so wunnerbaar rook naa Klee un Heu un sollten See. Ick seet mit Habbu in`t Gras achtern in us Gaaarden up de Bleek. Tüschge de Knee harr ich dat Glas mit de Ruup. – „Wat daar woll von ward? Wat meenst du, of de sick woll inspinnen deit? Of daar woll `n Bottervaagel ruutkummt?“ – Waarum nich“ – sä Habbu, „wenn du ehr jümmer frischet Grööntüüg gewen deist!“

Habbu harr dat nich vergeeten. Aawer waarum fullt em dat jüst nu in?

Weller nehm he dat Woort:“ Du hest mi haalt, weest dat noch? – „Dat is nu so wiet“ hest du seggt, „kumm gau, de Ruup!“ – Wi keemen jüst topass, dat groode Wunner antokieken. Ut dat grau-geele Spinnerwark, ut den Kokon, schoof sick gaaanz sinnig dat nee Lewen. De Föhlers von den Bottervaagel segen su ut, at wenn se uprullt wesen weeren. De Flögels weeren ganz knitterig.. So sinnig gung dat allens vör sick. Ganz sinnig wurden de Flögels glatt. Dat weer, at wenn daar een mit een Plettisen bi togang weer. Tolest weeren se glatt un schier at Samt un Sied. Un de Farwen, - weest du noch?, - de Farwen? – Wunnerbaar, eenfach wunnerbaar! Du häst dat Glas scheef hoolen. Benaud un bedrömelt von dat swaare Stuck Arbeit, dat he nu achter sick harr, kroop de Bottervaagel up den Rand von dat Glas. Daar seet he nu un leet sick von de Sunn beschienen, woll twee dree Minuten of länger. Denn röögte he de Flögels un floog llos, - flatterde duumlich in den Sommerdag rin, in`t Lecht! – Wat meenst du, of he woll daarto kaamen is, sin Eier aftoleggen för nee Ruupen un nee Bottervaagels?“

Habbu sweeg. Dat lange schnacken harr em anstrengt un up sin bleeken Backen wiesden sick rode Placken. Wo lang ick daar noch bi em seeten heff, dat weet ick nich mehr, aaver mi dunkte, dat weer nu alles seggt, wat daar seggt weerden muß.

Naa dissen Dag heff ick Habbu nich mehr besöölen kunnt, un een paar Weeken laater hefft wie m to Graff brocht.

Baald 6o Jaahr sind daaröver hengaahn. Ick weet jümmer noch nich, waarum em jüst dat infullen is, daartomaal. – Ammen hett Habbu jaa doch noch so`n Aart Antwoort funnen up all sin Fraagen.

Is nich so`n Ruupenpupp at so`n leddigen Sarg, wenn de Bottervaagel uutschluppt is un nu fleegen deit, fleegen un lewen unner de Sunn?

Villicht hett Habbu jaa daaran dacht, an`t Lewen in`t Lecht.

 

Dat Woort hett de Meester

Dit Book gifft in den Bookhannel un bi „De Spieker“ över
Froo Karin Linden, Fasanenweg 2 in 26188 Edewecht

 

Zur aufrufenden Seite